محمد قاسم بن حاجى محمد كاشانى ( سرورى )
1399
فرهنگ مجمع الفرس ( فارسى )
بيت من نيازومند رويت گشتم و هر دم « 1 » چو من * عاشق يارى به روى آيدش صدگونه نياز ناگورد و ناگوارد - [ هر دو بكاف فارسى و سكون راى مهمله ] گرانى شكم باشد از بد هضمى طعام [ 1 ] . نجند - [ بجيم تازى ] به وزن و معنى نژند مرقوم باشد . مع الذال نخجد « 2 » - [ بفتح نون و جيم و سكون خاء ] آهن باشد و ديگر سنگ سخت را گويند [ 2 ] و شمس فخرى بمعنى ريم آهن آورده و گفته : شعر « 3 » گر آهنگران شكر جود « 4 » تو گويند * بكوره اندرون زر شود جمله نخجد ناچود « 5 » - [ بجيم فارسى به وزن نابود ] كاسهء بزرگ و آوند شراب باشد ، كذا فى المؤيد [ 3 ] . ناوسيد « 6 » - [ بعد از سين مهمله ياى حطى ] يعنى ضعيفتركيب و لاغر . - - اما حركتش ظاهر نشد - - . [ 4 ] . نفريد - [ به وزن ابريق ] يعنى دعاى بد كرد . مثالش يوسف زليخاى « 7 » فردوسى : بيت ز درد دل و جان بناليد سخت * بنفريد « 8 » بسيار بر شوربخت نهاد - رسم باشد . مثالش كسائى گويد :
--> ( 1 ) - « س » : مردم . ( 2 ) - اين لغت و شرح آن از « ك » است ( 3 ) - « س » ندارد . ( 4 ) - « س » : جودى . ( 5 ) - « س » : ناجود ( 6 ) - « غ » و « ك » : نارسيد . ( 7 ) - « س » : زليخا . ( 8 ) - « س » : بنغزيد ؛ نسخ ديگر بجز « ك » : بنغريد . ( 1 ) در برهان معنى مردم نادلچسب نيز دارد . ( 2 ) در برهان بمعنى ريم آهن نيز هست و گويد نخچذ نيز آمده است . ( 3 ) در برهان ناجود آمده است . ( 4 ) در برهان بر وزن و معنى ( در واقع مبدل ) ناپسند ( ناوسند ) آمده و گويد ناوسيد هم آمده است .